Czy tłuszcze zwierzęce są zdrowe?

tłuszcze zwierzęce mogą być elementem zdrowej diety pod warunkiem umiarkowanego spożycia i częstszego zastępowania ich tłuszczami nienasyconymi. Ich nadmiar sprzyja wzrostowi cholesterolu LDL i podnosi ryzyko chorób sercowo-naczyniowych [1][2][4][5][8][10].

Czym są tłuszcze zwierzęce?

tłuszcze zwierzęce to lipidy pochodzące z produktów odzwierzęcych. Zawierają dużo nasyconych kwasów tłuszczowych oraz są nośnikiem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach A D E i K [1][2][4][5]. W produktach tych występuje również cholesterol pokarmowy którego nadmiar w połączeniu z wysoką podażą nasyconych kwasów tłuszczowych może sprzyjać wzrostowi LDL [4][5]. Do typowych źródeł zalicza się masło smalec tłuste mięso mleko i przetwory mleczne [1][8][10].

Czy tłuszcze zwierzęce są zdrowe?

Ocena nie jest zerojedynkowa. tłuszcze zwierzęce dostarczają energii oraz ułatwiają wchłanianie witamin A D E i K dlatego ich całkowite wykluczanie nie jest standardową rekomendacją. Kluczowe są ilość oraz kontekst całej diety [2][4][6]. Jednocześnie ich nadmiar jest łączony z wyższym cholesterolem LDL i większym ryzykiem sercowo-naczyniowym dlatego zaleca się umiarkowanie [1][2][4][5][8]. W praktyce jakość tłuszczu ma większe znaczenie niż sam podział na zwierzęce lub roślinne a częstszy wybór tłuszczów nienasyconych jest korzystniejszy zdrowotnie [1][2][7][10].

Jak tłuszcze zwierzęce wpływają na cholesterol i miażdżycę?

Nasycone kwasy tłuszczowe obecne w tłuszczach zwierzęcych sprzyjają wzrostowi LDL co może nasilać odkładanie blaszek miażdżycowych w naczyniach krwionośnych [1][4][8]. Współwystępowanie wysokiej podaży nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu pokarmowego bywa dodatkowym czynnikiem podnoszącym LDL [4][5]. Z tego powodu ograniczanie tłuszczów nasyconych uznaje się za istotny element profilaktyki chorób układu krążenia [1][4][8].

Dlaczego tłuszcze nienasycone są rekomendowane częściej?

Tłuszcze nienasycone poprawiają profil lipidowy w porównaniu z nasyconymi co sprzyja zdrowiu sercowo-naczyniowemu. Dlatego zaleca się aby w codziennej diecie częściej zastępować tłuszcze zwierzęce tłuszczami roślinnymi bogatymi w nienasycone kwasy tłuszczowe [1][2][5][10]. Kierunek zaleceń żywieniowych jest spójny i podkreśla ograniczanie tłuszczów nasyconych na rzecz nienasyconych [1][2][10].

Ile tłuszczów nasyconych w diecie?

W zaleceniach powtarza się limit nasyconych kwasów tłuszczowych do maksymalnie 10 procent energii dziennie. Dla części osób zwłaszcza z dyslipidemią sugeruje się jeszcze niższe progi [1][3][6]. Dodatkowo zdrowy jadłospis nie powinien przekraczać około 30 procent energii z tłuszczu ogółem co pomaga ograniczać ładunek nasyconych kwasów tłuszczowych [2].

U osób z podwyższonym cholesterolem lub chorobą wieńcową zaleca się aby udział nasyconych kwasów tłuszczowych spadał poniżej 7 procent a według niektórych opracowań nawet 5 do 6 procent energii [3]. W żywieniu dzieci i młodzieży zaleca się systemowe ograniczanie tłuszczów zwierzęcych częsty wybór olejów roślinnych oraz włączanie tłustych ryb morskich 2 razy w tygodniu [10].

W praktyce ogranicza się produkty o wysokiej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych typowe dla tłuszczów zwierzęcych takich jak masło smalec tłuste mięso pełnotłusty nabiał [1][8][10].

Na czym polega znaczenie jakości i sposobu użycia tłuszczu?

Jakość tłuszczu i jego miejsce w całym jadłospisie przeważają nad prostym podziałem na zwierzęcy lub roślinny. Wybór tłuszczów o korzystnym profilu nienasyconych kwasów tłuszczowych i redukcja nasyconych to podstawowy kierunek profilaktyki [1][2][7][10].

Znaczenie ma także sposób użycia tłuszczu w kuchni. Ograniczanie potraw smażonych na rzecz gotowanych i pieczonych oraz częstsze zastępowanie tłuszczów zwierzęcych olejami roślinnymi wspiera korzystniejszy profil żywieniowy szczególnie u dzieci i młodzieży [7][10].

Kiedy warto ograniczać tłuszcze zwierzęce bardziej restrykcyjnie?

U osób z już podwyższonym cholesterolem triglicerydami lub z rozpoznanymi chorobami sercowo-naczyniowymi wytyczne bywają bardziej restrykcyjne. Rekomenduje się wtedy mocniejsze obniżenie udziału nasyconych kwasów tłuszczowych nawet do poziomu 5 do 6 procent energii oraz systematyczną zamianę ich na tłuszcze nienasycone [3].

Co z bilansem energetycznym i masą ciała?

Nadmiar kalorii z tłuszczu ułatwia dodatni bilans energetyczny a to zwiększa ryzyko przyrostu masy ciała. Otyłość pogarsza profil metaboliczny i nasila ryzyko cukrzycy chorób serca oraz niektórych nowotworów dlatego kontrola ilości tłuszczu w diecie jest kluczowa [1][3][5]. Odpowiednie gospodarowanie kaloriami idzie w parze z ograniczaniem nasyconych kwasów tłuszczowych oraz częstszym wyborem tłuszczów nienasyconych [1][2][5][10].

Podsumowanie

tłuszcze zwierzęce nie są bezwarunkowo złe. Mogą być częścią zdrowej diety jeśli ich spożycie jest umiarkowane jeśli procent energii z nasyconych kwasów tłuszczowych mieści się w zalecanych widełkach oraz jeśli regularnie zastępuje się je tłuszczami nienasyconymi. Nadmiar tłuszczów zwierzęcych podnosi LDL i zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe dlatego priorytetem pozostaje ograniczanie tłuszczów nasyconych kontrola całkowitego tłuszczu w diecie oraz dbałość o jakość i sposób przygotowania posiłków [1][2][3][4][5][6][7][8][10].